|
FRİG SONRASI
Kimmerlerin Frig devletinin yıkılmasından sonra Çorum ve çevresi
İran’da bir devlet kuran Med’lerin daha sonra da Pers’lerin
hakimiyetinde kalmıştır. M.Ö. 276’da Trakya üzerinden geldikleri
sanılan Galatlar, Çorum ve çevresinde Hitit ve Friglerden sonra en
çok iz bırakan devlettir. Konfedarasyonla yönetilen galatların,
Çorum ili dahilindeki merkezleri Tavium, İskilip Avkat ve Nefes
Köydür. Roma İmparatoru Julius Cesar zamanında bu bölgede
Romalıların eline geçmiş ve M.S. 395’te Roma İmparatorluğunun ikiye
ayrılmasından sonra Çorum ve civarı Roma (Bizans) İmparatorluğu’nun
hissesine düşmüştür. Bu devirde Çorum’un adının Yonkinya olarak
görmekteyiz.
ÇORUM’UN TÜRK YÖNETİMİNE GEÇİŞİ
1071 Malazgirt Zaferinden sonra Türk beylikleri birçok koldan
Anadolu kalelerini Bizanslılardan almışlardır. Çorum ve çevresini
Türkler tarafından fethi konusunda iki ayrı görüş vardır. İlk görüşe
göre; Çorum ve çevresi Danişment Ahmet Gazi tarafından 1075 yılında
feth edilmiştir. İkinci görüşe göre; Melihşah’ın ümerasından Emir
Tutak ve Emir Altuk’un Çorum’u fethettikten sonra yeni fetihler için
Bağdat’a tayin edildiği ve Ahmet Gazi’nin bundan sonra bu bölgenin
yönetimine getirildiği biçimindedir.
DANİŞMENT BEYLİĞİ DÖNEMİNDE ÇORUM
Danişmentliler Anadolu Selçuklularına bağlı olarak Çorum’da içinde
olmak üzere Sivas, Tokat, Ankara, Çankırı, Kastamonu ve Yozgat
çevresinde hüküm sürmüştür. Çorum ve çevresinde Danişment beyliğinin
en önemli olayları Haclı seferlerine karşı mücadeledir. Danişment
beyliği, 11. Kılıç Arslan tarafından 1178 yılında Anadolu Selçuklu
devletine bağlanmıştır.
ANADOLU SELÇUKLULARI DÖNEMİNDE ÇORUM
11. Gıyasettin Keyhüsrev zamanında Çorum’un idari bölümlerinden
Serleşkerlik (Bölge Komutanlığı ve Sancak Beyliği) olduğu ve başında
Hatirüddin Zekeriya adlı bir komutanın bulunduğu bilinmektedir.
Anadolu Selçuklu Devleti 1243 Kösedağ Savaşı’nda Moğollara
yenildikten sonra Anadolu’da karışıklıklar çıkmış, 1276’da Kunduz
Bey’in Oğlu Emir Celalettin Çorum’daki Moğolları yenerek Çorum ve
Amasya’yı kurtarmıştır. Çorum’daki Kunduzhan Mahallesi adı da bu
Bey’e ilişkin olarak verilmiştir.
OSMANLILARA KADAR ÇORUM
Selçuklu Devleti 1308 tarihinde yıkıldıktan sonra Çorum Anadolu’da
kurulan beyliklerden Eretna Beyliğinin daha sonra Kadı Burhanettin
Ahmet Devletinin yönetimi altına girmiştir. Osmanlı Padişahı
Yıldırım Beyazıt Anadolu’da birliği kurmaya çalışırken 1398’de
Çorum, Osmancık ve İskilip’ten sonra Amasya’yı da alarak oğlu Çelebi
Mehmet’i Amasya’ya Vali atadı.
OSMANLILAR DÖNEMİNDE ÇORUM
Çorum, Yıldırım Beyazıt’ın fethinden Cumhuriyete kadar Osmanlı
yönetiminde kalmıştır. Ankar Savaşından sonra Timur’un himayesinde
Amasya’da egemenliğini yürüten Çelebi Sultan Mehmet, Çorum’da bir
subaşılık kurarak tüm bu çevreyi Osmanlı yönetiminde tutmuş, 1413
yılında Anadolu’da birliği sağladıktan sonra, oğlu 11. Murat’ı
Amasya’ya Vali atamıştır. Bu dönemde Çorum Sancağı ‘da Amasya’ya
bağlı idi.
Çelebi Mehmet’ten Osmanlılar’ın yıkılışına kadar geçen süre ile
ilgili yeterli bilgi ve belgeye sahip olmamakla birlikte, XVl.
Yy’dan sonra meydana gelen Celali İsyanları nedeniyle Çorum’un
yeterince gelişemediği de bir gerçektir.
1-2-3 |
